اخبار

صنعت، معدن و تجارت - مسیحا حیدریان؛ شامخ بخش صنعت یکی از مهم‌ترین نماگرهای ماهانه برای سنجش وضعیت فعالیت صنایع کارخانه‌ای و تولیدی است. این شاخص بر پایه نظرسنجی از مدیران بنگاه‌های صنعتی تهیه می‌شود و تغییرات متغیرهایی مانند تولید، سفارش‌های جدید، فروش، اشتغال و موجودی مواد اولیه را در یک عدد خلاصه می‌کند.

نقطه مرجع شامخ عدد ۵۰ است. قرار گرفتن شاخص بالاتر از ۵۰ به معنای بهبود فعالیت نسبت به ماه قبل و قرار گرفتن آن پایین‌تر از ۵۰ به معنای انقباض فعالیت است. بنابراین، عدد ۴۹.۸ مردادماه هنوز به معنای خروج کامل صنعت از رکود نیست، اما فاصله صنعت با مرز رونق در این ماه به کمترین میزان طی ۱۰ ماه گذشته رسیده است.

روند نمودار شامخ صنعت در ماه‌های گذشته، مسیر پرنوسانی را نشان می‌دهد. پس از قرار گرفتن شاخص در سطوح بالاتر از ۵۰ در بخش‌هایی از سال ۱۴۰۴، فعالیت صنعتی از اواخر همان سال وارد مسیر نزولی شد.

اعتراضات سراسری در ایران از ۲۸ دسامبر ۲۰۲۵، برابر با ۷ دی ۱۴۰۴ آغاز شد و ابتدا از مطالبات اقتصادی و فشار ناشی از افت ارزش پول ملی شکل گرفت و سپس به اعتراضات گسترده‌تری تبدیل شد.

در نمودار شامخ صنعت، افت فعالیت در ماه‌های پس از دوره اعتراضات کاملا قابل مشاهده است. شاخص پس از افت‌های متوالی سرانجام در اسفند ۱۴۰۴ به محدوده ۲۶ رسید که پایین‌ترین نقطه این دوره است. چنین فاصله‌ای با مرز ۵۰ به معنای شدت بالای انقباض فعالیت در صنایع کارخانه‌ای و تولیدی بود.

پس از پشت سر گذاشتن دوره اعتراضات و جنگ ۴۰ روزه، مسیر شامخ صنعت تغییر کرد. شاخص از کف اسفندماه فاصله گرفت و در ماه‌های بعد به سمت مرز ۵۰ حرکت کرد. مردادماه نقطه مهم این مسیر بود؛ شامخ صنعت با ثبت ۴۹.۸ عملا در یک قدمی محدوده خنثی قرار گرفت. این رقم نسبت به ۴۸.۵ تیرماه نیز بهبود داشته است.

تولید برای نخستین‌بار از مرز ۵۰ عبور کرد

مهم‌ترین اتفاق مردادماه فقط افزایش شامخ کل صنعت نبود. شاخص مقدار تولید محصولات پس از یک دوره طولانی بار دیگر از مرز ۵۰ عبور کرد و به ۵۱ رسید.

در تیرماه شاخص مقدار تولید محصولات ۴۷.۲ بود و در مردادماه به ۵۱ رسید. بنابراین، رشد تولید یکی از عوامل اصلی نزدیک شدن شامخ صنعت به سطح ۵۰ بوده است. مرکز پژوهش‌های اتاق ایران نیز این تغییر را بازگشت محدود فعالیت صنعتی توصیف کرده و احتمال داده است که افزایش تولید در بخشی از بنگاه‌ها به استفاده از ظرفیت‌های موجود، تکمیل سفارش‌های قبلی یا بازگشت واحدهای مختل‌شده مربوط باشد.

البته هنوز نمی‌توان از عدد ۵۱ به‌تنهایی نتیجه گرفت که صنعت وارد یک دوره پایدار رشد شده است. علت اصلی، فاصله میان تولید و تقاضاست. سفارش‌های جدید مشتریان در مردادماه با عدد ۴۹.۸ همچنان پایین‌تر از مرز ۵۰ قرار دارد و شاخص فروش محصولات نیز با ثبت ۴۸.۴ در محدوده انقباضی باقی مانده است.

به بیان ساده‌تر، کارخانه‌ها در مردادماه توانسته‌اند سطح تولید را بالا ببرند، اما هنوز تقاضای تازه به اندازه‌ای نرسیده است که بتواند این افزایش تولید را برای ماه‌های آینده تضمین کند.